Rezystancja uziemienia w protokole: metody pomiaru, wartości dopuszczalne i typowe błędy

Rezystancja uziemienia mówi, jak dobrze instalacja „trzyma się ziemi”: jak łatwo prąd zwarciowy albo piorunowy znajdzie drogę do gruntu. To pomiar, przy którym najczęściej pada pytanie „a jaka jest dopuszczalna wartość?”, i najczęściej pada na nie zła odpowiedź.

Bo dopuszczalna wartość nie jest jedna. Zależy od tego, po co ten uziom w ogóle jest.

Jak się to mierzy

PN-HD 60364-6 (Załącznik C) podaje trzy metody:

• Metoda C1: miernik do pomiaru rezystancji uziomu z sondami pomocniczymi (klasyczna metoda spadku potencjału).
• Metoda C2: pomiar przez impedancję pętli zwarcia, gdy nie da się wbić sond.
• Metoda C3: pomiar cęgami, bez rozłączania uziomu.

Wynik mocno zależy od gruntu: wilgotności, temperatury, czasu od ostatnich opadów. Dlatego te warunki zapisuje się nad tabelą, inaczej ten sam uziom w lipcu i w listopadzie da dwie różne liczby.

Jaka wartość dopuszczalna

Tu jest najważniejsze rozróżnienie. Wartość dopuszczalna zależy od roli uziomu:

• Uziemienie ochronne w układzie TT. Norma nie podaje sztywnego „X omów”. Warunek to RA × IΔn ≤ 50 V (pkt 411.5.3 PN-HD 60364-4-41), gdzie RA to rezystancja uziemienia części dostępnych, a IΔn to prąd różnicowy RCD. Dla różnicówki 30 mA daje to RA aż do około 1600 omów. Zaskakująco dużo, bo to różnicówka pilnuje bezpieczeństwa, a uziom tylko musi pozwolić jej zadziałać.
• Instalacja odgromowa. Tu rządzi osobna norma (seria PN-EN 62305), a wartość dopuszczalna jest znacznie niższa niż przy ochronie w TT. Konkretny próg bierz z tamtej normy, nie z 60364.

Typowy błąd

Najczęstszy to jedna „uniwersalna” wartość dopuszczalna wpisywana wszędzie, na przykład „≤30 omów” albo „≤10 omów”, bez patrzenia na układ sieci i rolę uziomu. W TT z różnicówką 30 mA uziom 30 omów jest z ogromnym zapasem zgodny, a ta sama liczba przy instalacji odgromowej znaczy co innego.

Drugi błąd to pomiar w suchym gruncie po tygodniach bez deszczu i wpisanie wyniku bez adnotacji o warunkach. Przy następnym przeglądzie w innej porze roku „uziom się pogorszył”, choć zmienił się tylko grunt.

Podsumowanie

Rezystancja uziemienia nie ma jednej dopuszczalnej wartości. W układzie TT liczy się warunek RA·IΔn ≤ 50 V, a nie okrągła liczba omów; instalacja odgromowa ma własną normę i własny próg. Zmierz właściwą metodą, zapisz warunki gruntowe i oceniaj wynik względem roli uziomu, nie względem ściągi.