Sonel Foton 3 a ProtoSmart: dwie licencje czy jeden program

Masz zlecenie na przegląd hali produkcyjnej. Pomiary elektryczne robisz jednym programem, oświetlenie drugim, a wieczorem składasz z tego komplet dla klienta. Jeśli pracujesz na Sonelu, ten podział jest wpisany w licencję: PE6 do elektryki, Foton 3 do oświetlenia.

Czym różnią się oba narzędzia

Foton 3 to osobny produkt Sonela, przeznaczony wyłącznie do pomiarów natężenia oświetlenia, licencjonowany niezależnie od PE6. Współpracuje z luksomierzami LXP-2, LXP-10B i LXP-10A oraz z miernikami wielofunkcyjnymi MPI-530, MPI-530-IT, MPI-540 i MPI-540-PV, liczy średnie natężenie i równomierność, ocenia wynik i drukuje kartę kontrolną z terminem kolejnego badania. Deklaruje zgodność z PN-EN 12464-1, PN-EN 12464-2 i PN-EN 13201.

ProtoSmart nie ma osobnego programu do oświetlenia. Pomiar oświetlenia to jeden z siedmiu rodzajów protokołu w tej samej aplikacji, obok przeglądu instalacji elektrycznej, instalacji odgromowej, przeciwpożarowego wyłącznika prądu, fotowoltaiki, punktów ładowania i badania elektronarzędzi. Jedno konto, jedna baza klientów i obiektów, jedna kartoteka mierników.

Protokół z pomiarów oświetlenia jest osobnym dokumentem od protokołu z pomiarów elektrycznych i tak ma być: inna norma, inny zakres badania, inny zestaw oględzin. W jednym protokole oświetleniowym mieści się natomiast oświetlenie podstawowe razem z awaryjnym.

Dwie licencje kontra jeden program

U Sonela elektryka i oświetlenie to dwa programy i dwie licencje. Robisz przegląd hali z oświetleniem awaryjnym, więc masz PE6 na jednym urządzeniu i Foton 3 na drugim, dwie bazy do uzupełnienia i dwa eksporty.

W ProtoSmart dokumenty też wychodzą dwa, bo to dwa różne badania, ale powstają w jednym programie: na tej samej karcie klienta i obiektu, z tej samej kartoteki mierników i w tym samym szablonie PDF. Danych zleceniodawcy nie przepisujesz po raz drugi.

Wewnątrz protokołu oświetleniowego typ oświetlenia wybierasz przy każdym pomieszczeniu osobno:

U₀ i Ud to dwie różne wielkości, mimo że w wielu protokołach obie chodzą pod nazwą „równomierność”. Obiekt z oświetleniem awaryjnym na korytarzu i podstawowym w pomieszczeniach trafia do jednego pliku PDF, bez sklejania dwóch eksportów.

Podział na dwa dokumenty odbija to, jak rozłożone są przepisy. Pięcioletnia kontrola okresowa obiektu wynika z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 524) i obejmuje badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej. Wymaganie dla oświetlenia stanowisk pracy reguluje § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, ze zm.):

Niezależnie od oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polskimi Normami.

Oświetlenie awaryjne reguluje § 181 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 1225, ze zm.), którego ust. 7 brzmi:

Oświetlenie awaryjne należy wykonywać zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie.

Inna podstawa, inna norma, inne kryteria oceny, więc i osobny protokół. Trafia potem do tej samej dokumentacji obiektu co pomiary elektryczne.

Siatka pomiarowa i rysunek pomieszczenia

Metodę siatki opisuje norma, a liczba punktów bierze się z wymiarów pomieszczenia, nie z uznania wykonawcy. ProtoSmart liczy ją automatycznie: wpisujesz długość i szerokość, dostajesz gotowy układ punktów. Dla pomieszczenia 7 na 4 m wychodzi siatka 9 na 5, czyli 45 punktów, dokładnie tyle, ile daje wzór z punktu 5.4 PN-EN 12464-1:2022. Gotową siatkę da się zagęścić albo rozrzedzić, gdy obiekt ma własny, wcześniej przyjęty i udokumentowany układ punktów.

Przy pomieszczeniu o nieregularnym kształcie masz kanwę: rysujesz obrys, dodajesz ściany, okna, drzwi i przeszkody, a siatka dopasowuje się do kształtu. Punkty, które wypadłyby pod słupem, regałem czy maszyną, znikają automatycznie, także gdy przeszkodę dorysujesz do gotowej już siatki. Rzut hali możesz wgrać jako obraz, rysować obrys wprost na nim, a rzut wchodzi razem z siatką na wydruk.

Oprawy stawia się na tym samym rysunku, a stan sprawności przełącza dwukrotnym kliknięciem: sprawna to kółko wypełnione, niesprawna puste z krzyżykiem. Różnicę widać nawet na wydruku czarno-białym, a licznik opraw drukuje się w nagłówku pomieszczenia, w formie „Opraw: 6, w tym niesprawnych: 1”.

Odpowiedzialność za to, czy siatka odwzorowuje rzeczywisty obszar, zostaje po Twojej stronie: liczy się, czy dobrze wprowadziłeś wymiary, granice pomieszczenia i przeszkody.

Obszar zadania i pas otoczenia

Przy pomieszczeniach, w których norma wyróżnia stanowisko pracy (biuro, sala konferencyjna, stanowisko CAD, sala lekcyjna, warsztat, laboratorium), ProtoSmart wylicza podział na obszar zadania i pas otoczenia z rysunku. Ręczne narzędzie przydaje się, gdy biurka stoją wyspami na środku open space. Przy korytarzach i garażach, ocenianych w całości, narzędzia po prostu nie ma.

Podział ma znaczenie liczbowe. W przykładowym biurze obszar zadania (4 punkty) oceniany jest progiem 500 lx, a pas otoczenia (41 punktów) progiem 300 lx z tablicy 3, każda strefa dostaje własne Eav, Emin i U₀.

Gdy zaznaczony obszar nie obejmie żadnego punktu siatki, program mówi to wprost i ocenia całe pomieszczenie pełnym progiem, zamiast po cichu przyjąć założenie, którego nie widać na wydruku.

Wydania norm: różnica, która ma znaczenie prawne

Publikowany przez Sonela przykładowy protokół z Fotona 3 w wersji 1.29.0.0 wymienia w wykazie aktów PN-EN 12464-1:2012 i PN-EN 1838:2013. ProtoSmart w tym samym miejscu drukuje PN-EN 12464-1:2022 i PN-EN 1838:2025-05, a biblioteka norm w aplikacji jest aktualizowana razem z ich wydaniami.

⚠️ To wpis z jednego przykładowego dokumentu, który producent publikuje jako wzór. Czym posługuje się aktualna wersja programu, z tego nie wynika, więc nie jest to dowód, że Foton 3 nowszych wydań nie obsługuje.

Różnica między wydaniami 2013 i 2025 normy PN-EN 1838 nie jest kosmetyczna. Dotyczy sposobu ujęcia szerokości drogi ewakuacyjnej:

To jest inny model oceny tego samego pomiaru w terenie. Biblioteka pomieszczeń wzorcowych w ProtoSmart ma gotowe obie pozycje: „droga do 2 m, pas 1/4 szerokości wyłączony” oraz „droga szersza niż 2 m, pas 0,5 m wyłączony”.

Elektryk, który oddaje protokół rzeczoznawcy albo inspektorowi ochrony przeciwpożarowej, odpowiada za to, według którego wydania oceniono wynik.

Co Foton ma lepiej: oświetlenie drogowe

Foton 3 deklaruje zgodność z PN-EN 13201, normą do oświetlenia drogowego. ProtoSmart tej normy nie obsługuje w ogóle. Jeśli mierzysz oświetlenie ulic, parkingów zewnętrznych albo dróg dojazdowych do zakładu, Foton 3 to zrobi, a ProtoSmart nie.

Gdy oświetlenie drogowe jest u Ciebie stałym elementem zleceń, osobna licencja Fotona ma sens obok ProtoSmart, tak samo jak niektórzy elektrycy trzymają PE6 obok programu do protokołów z przeglądów.

Import z luksomierza: dlaczego nie skraca pracy

Foton 3 wczytuje odczyty wprost z pamięci luksomierza albo miernika wielofunkcyjnego. Brzmi jak oszczędność, ale mechanizm ma słaby punkt: odczyt zapisany w pamięci urządzenia to sam ciąg liczb, bez informacji, którego punktu siatki dotyczy. Import wrzuca liczby do programu, a przypisanie ich do punktów, od P1 do P45 przy siatce 9 na 5, i tak trzeba odtworzyć po powrocie do biura, z pamięci albo z odręcznej notatki.

W ProtoSmart wartość wpisujesz od razu przy punkcie na rysunku, strzałkami i Enterem przechodząc po siatce dokładnie tak, jak chodzisz po pomieszczeniu z luksomierzem. Liczba wiąże się z miejscem w chwili pomiaru.

Sam fakt, że dane da się wgrać z urządzenia, nie zdejmuje pracy przypisania ich do punktów siatki. Ta praca zostaje, tylko przesuwa się w czasie i wykonujesz ją bez pomieszczenia przed oczami.

Praca w terenie kontra praca po powrocie

Foton 3 to program instalowany na komputerze, więc protokół budujesz przy biurku, z notatek albo z importu. ProtoSmart działa w telefonie i tablecie, więc dane wpisujesz na miejscu, tym samym urządzeniem, którym prowadzisz resztę przeglądu.

Rzecz nie w minutach, tylko w tym, gdzie i kiedy powstaje dokument. Wprowadzanie danych na obiekcie dzieje się w czasie, który i tak spędzasz w pomieszczeniu z luksomierzem, i nie wymaga osobnej sesji przy komputerze. Po wyjściu z budynku zostaje wygenerowanie PDF. Zmierzone na naszych zleceniach: od 20 do 100 godzin miesięcznie mniej przy papierach, zależnie od tego, ile przeglądów robisz.

Dla kogo który program

• Przeglądy budynków, biur, hal, szkół, gdzie oświetlenie ocenia się przy okazji przeglądu instalacji: jedno narzędzie, w którym powstają wszystkie protokoły, prowadzi się wygodniej niż dwa programy z dwiema licencjami i dwiema bazami.
• Oświetlenie drogowe według PN-EN 13201: Foton 3 ma funkcję, której ProtoSmart nie ma i nie udaje, że ma.
• Oba typy obiektów naraz: trzymanie obu narzędzi obok siebie, Foton do dróg i placów, ProtoSmart do przeglądów budynków.

Moduł oświetlenia w ProtoSmart jest dostępny od pakietu Business w górę, a czternastodniowy okres próbny startuje na pakiecie Business Plus i nie wymaga karty płatniczej, więc przez dwa tygodnie sprawdzisz moduł bez zobowiązania. Załóż konto, wpisz jedno pomieszczenie i zobacz gotowy protokół z własnymi danymi, zanim za cokolwiek zapłacisz.

Zanim wybierzesz, sprawdź też, jak wypadają inne programy w porównaniu narzędzi do protokołów, bo obok Sonela funkcjonują Metrel i Proton+.