Protokół oświetlenia krok po kroku
Pomieszczenie wzorcowe podstawia progi z normy, rysownik liczy siatkę z wymiarów, a wynik dostajesz z równomiernością. Osobno podstawowe, osobno awaryjne.
Ostatnia aktualizacja:
Protokół oświetlenia jest najbardziej obliczeniowy z całej siódemki. Wybierasz pomieszczenie wzorcowe zgodne z normą, a aplikacja podstawia wymagane natężenie i równomierność, wylicza siatkę punktów pomiarowych z wymiarów pomieszczenia i po wpisaniu odczytów sama liczy średnią, minimum i równomierność.
Dwa tryby w jednym protokole
Przy zakładaniu każdego pomieszczenia wybierasz typ oświetlenia i to od niego zależy, czym aplikacja ocenia wynik. Kryteria są inne, bo pochodzą z dwóch różnych norm.
| Typ oświetlenia | Norma | Czym oceniany jest wynik |
|---|---|---|
| Oświetlenie podstawowe (robocze) | PN-EN 12464-1 | średnie natężenie Ēm i równomierność U₀ (Emin/Eśr) |
| Oświetlenie awaryjne | PN-EN 1838 | najmniejsze natężenie Emin, równomierność Ud (Emin/Emax) i czas pracy awaryjnej |
Krok 1. Budynek, piętro, pomieszczenie
Sekcja najwyższego poziomu powstaje z obiektu klienta. Menu plus w panelu głównym ma dwie pozycje: Dodaj piętro i Dodaj pomieszczenie, więc strukturę budujesz tak, jak chodzisz po obiekcie.
W oknie Dodaj pomieszczenie ustawiasz trzy rzeczy: typ oświetlenia, pomieszczenie wzorcowe z biblioteki i własną nazwę, na przykład Biuro 101.
Krok 2. Pomieszczenie wzorcowe podstawia progi
Zamiast wpisywać wymagania z pamięci, wybierasz pozycję z biblioteki: garaż, korytarz, klatka schodowa, pomieszczenie techniczne. Aplikacja pokazuje numer tablicy normy, z której bierze wymagania, i wypełnia progi.
Na karcie garażu podziemnego widać komplet: PN-EN 12464-1:2022, tabl. 42, Ēm wymagane 75 lx jako próg wyniku, U₀ zadania 0,4 oraz Ēm zmodyfikowane 100 lx, które aplikacja pokazuje jako zalecenie, a nie próg.
| Pole | Co oznacza | Rola |
|---|---|---|
| Ēm wymagane | wymagane średnie natężenie w luksach | próg wyniku |
| U₀ zadania | wymagana równomierność, czyli Emin do Eśr | próg wyniku |
| Ēm zmodyfikowane | wartość podwyższona względem minimum | zalecenie, nie próg |
Trzecie pole łatwo pomylić z pierwszym, a to zmieniłoby ocenę całego pomieszczenia. Aplikacja podpisuje je wprost: zalecenie, nie próg.
Oświetlenie awaryjne ocenia się inaczej
Dla oświetlenia awaryjnego biblioteka nie ma pomieszczeń, tylko drogi ewakuacyjne i strefy. Każda pozycja niesie wartość wprost z PN-EN 1838:
- Droga ewakuacyjna do 2 m szerokości: 1 lx na podłodze drogi, pas 1/4 szerokości wyłączony z oceny
- Droga szersza niż 2 m: 1 lx, pas 0,5 m przy każdej krawędzi wyłączony
- Strefa otwarta, antypaniczna, powyżej 60 m²: 0,5 lx na podłodze pustego obszaru centralnego, bez pasa 0,5 m przy krawędzi
- Strefa wysokiego ryzyka: 10 % natężenia normalnego i nie mniej niż 15 lx, a równomierność Ud co najmniej 1:10
- Punkt pierwszej pomocy: 5 lx w płaszczyźnie pionowej
Po wybraniu drogi ewakuacyjnej karta pokazuje trzy progi zamiast dwóch: Ēm wymagane 1 lx, Ud wymagane 1:40 i czas pracy awaryjnej 60 min. Pod nimi dochodzi sekcja Próba czasu działania, w której wpisujesz czas zmierzony z próby pełnego czasu.
Krok 3. Obrys pomieszczenia i siatka punktów
Siatka nie bierze się z niczego: podajesz wymiary albo obrysowujesz kształt, a aplikacja rozstawia punkty i podsumowuje to jednym zdaniem nad rysunkiem. Prostokąt 7 na 4 metry daje 9 na 5 punktów, czyli 45 punktów łącznie, z rozstawem poniżej metra.
Rysownik ma dwa tryby kształtu. Prostokąt wystarczy podać w metrach. Kształt własny obrysowujesz na kanwie, a potem wpisujesz długości ścian, żeby rysunek dostał skalę. Bez wpisanych wymiarów rysunek nie wie, ile metrów ma piksel.
Z samej siatki odpada pas przy ścianie i liczy się go dwiema różnymi regułami. W pomieszczeniu to 15 % krótszego boku, nie więcej niż 0,5 m (PN-EN 12464-1, pkt 5.4), a na drodze ewakuacyjnej ćwiartka szerokości, też do 0,5 m (PN-EN 1838, pkt 5.1.1). Różnicę widać dopiero przy krótszym boku poniżej 3,33 m: korytarz 6 na 2 metry dostaje 27 punktów, a nie 18. To osobna rzecz od pasa otoczenia opisanego niżej, który służy do oceny progiem z tablicy 3.
W pasku po lewej stronie masz narzędzia, którymi opisujesz pomieszczenie: ściany, okna, drzwi, przeszkody, obszar zadania oraz oprawy. Oprawę oznaczasz jako sprawną albo niesprawną, a licznik opraw i legenda wchodzą na wydruk.
Rzut hali pod obrysem
Zakładka Rzut przyjmuje plik PNG albo JPG z rzutem hali czy układem maszyn. Wgrywasz go przed narysowaniem kształtu i obrysowujesz po nim pomieszczenie, zamiast przepisywać wymiary z papieru.
Rzut ustawiasz przeciąganiem, a dwa suwaki zmieniają jego rozmiar i widoczność, żeby nie zasłaniał punktów pomiarowych.
Obszar zadania i pas przy ścianie
PN-EN 12464-1 nie każe trzymać pełnego progu w całym pomieszczeniu. Punkty w rdzeniu ocenia próg zadania, a pas 0,5 m przy ścianie niższy próg z tablicy 3. Aplikacja rozdziela te strefy sama, gdy zna skalę rysunku, i wypisuje pod siatką, którym progiem ocenia którą.
Gdy stanowiska pracy nie zajmują całego pomieszczenia, zaznaczasz obszary zadania osobnym narzędziem. Wtedy pełny próg dotyczy tylko tego, co zaznaczyłeś, a reszta idzie progiem otoczenia.
Bez wymiarów ścian nie ma skali, więc cała siatka oceniana jest jednym progiem. Aplikacja mówi o tym wprost pod rysunkiem, zamiast po cichu przyjąć założenie.
Krok 4. Wartości z luksomierza
Odczyty wpisujesz w rysowniku, w zakładce Pomiary. Strzałki przechodzą po punktach, Enter przenosi do następnego, więc idziesz po siatce tak samo, jak chodzisz po pomieszczeniu z luksomierzem. To samo zrobisz w polu przy punkcie na rysunku albo w widoku Tabela.
Odczyt zapisuje się z jedną cyfrą po przecinku. To nie jest kosmetyka: przy oświetleniu awaryjnym progi to 0,5 i 1 lx, więc zaokrąglenie do jedności stawiałoby 0,4 i 1,4 po tej samej stronie wartości dopuszczalnej.
Krok 5. Oględziny
Karta pomieszczenia ma trzy zakładki: Oględziny, Pomiary i Uwagi. Checklista jest inna w każdym trybie. Oświetlenie podstawowe ma siedem punktów: stan oprawy, stan źródła światła, klasę ochronności, układ sterowania i zasilania, ochronę przed olśnieniem, oddawanie barw oraz czystość oprawy i klosza.
Oświetlenie awaryjne ma osiem punktów i zamiast olśnienia oraz oddawania barw wchodzą tam czynności, których w trybie podstawowym się nie wykonuje: próba przełączania na zasilanie awaryjne, próba pełnego czasu działania, widoczność piktogramów i oznakowanie drogi ewakuacyjnej. Podpowiedzi uwag bierzesz z biblioteki, żeby nie pisać tego samego przy każdym pomieszczeniu.
Krok 6. Wynik pomieszczenia
Po uzupełnieniu siatki aplikacja liczy komplet: średnią Eav, minimum Emin, maksimum Emax, równomierność i liczbę punktów. Obok każdej liczby stoi próg, z którym jest porównywana, więc widzisz nie tylko wynik, ale i zapas.
Wynik pojawia się po wypełnieniu wszystkich punktów, z jednym wyjątkiem: jeżeli któreś kryterium już wypadło poza wymaganie normy, aplikacja mówi to od razu, bez czekania na resztę siatki.